Bibliotheek van Babel: delen en creëren in de bibliotheek

Deze week bracht ik een bezoek aan de Bibliotheek van Babel, de nieuwe jeugdbibliotheek van Hoorn. Wat ik hier zag overtrof mijn stoutste dromen.

In mijn jeugd – ik heb het over de jaren 80 – oogde de plaatselijke bibliotheek troosteloos. Overal waar je keek stonden grote metalen boekenkasten. Op de tweede verdieping lag de jeugdafdeling. Gemakkelijk te vinden was die niet, want ook hier stonden dezelfde kasten. Niets in deze bibliotheek wees op de rijkdom die boeken bieden. Je werd letterlijk omringd door duizenden verhalen over passie en doodslag, maar alles was er grijs en muf.

De afgelopen jaren hebben veel bibliotheken hun interieur opgefrist. Dat is een hele stap vooruit. Maar het zit ‘m niet alleen in een likje verf of een frontaal gepresenteerde collectie. Ik wil óók uitgedaagd worden om iets te weten te komen. Ik wil verwonderd raken. Ik wil een bibliotheek waar ik niet alleen kom om te consumeren; ik wil ook zelf creëren.

Miranda Corbière, jeugdbibliothecaris in Hoorn, is zich daarvan bewust. Tot voor kort was ook haar afdeling een sombere bedoening. Dat moest anders. Ze nam een architect in de arm en vroeg rechtstreeks input van de doelgroep. Bovenstaand filmpje geeft een indruk welke wensen er zijn en hoe dat wordt gerealiseerd.

Alles draait om verhalen

Als ik deze week zelf poolshoogte kom nemen in Hoorn, duwt Miranda me een print in de hand. Een mailtje van een boze volwassen bezoeker. Strekking: de bibliotheek is geen speeltuin! “Dat verwijt krijg ik wel vaker”, zegt Miranda. “Maar kijk om je heen, alles wat je ziet staat in dienst van verhalen.” En inderdaad: alles draait om het consumeren en zelf creëren van verhalen. Niet alleen kun je er lekker lezen onder een palmboom, je kunt ook gedichten maken op de muren. De kinderen vroegen om een verkleedkist en kregen die, zodat ze zelf hun toneelstukjes kunnen opvoeren. Musiceren kan op een van de computers.

En dat ridderkasteel met die poppetjes? Hoort dat wel thuis in een bieb? “Ieder kind heeft zijn eigen manier om een verhaal te vertellen. De één schrijft het op, de ander componeert een lied en weer een ander maakt een verhaal met speelgoed.” (Ik denk meteen terug aan vroeger, toen ik met mijn LEGO-verzameling de wildste verhalen bedacht.) Verhalen delen kan ook. Kinderen kunnen bijvoorbeeld hun eigen tentoonstelling maken, filmpjes opnemen en tonen, en spreekbeurten houden.

Het idee achter de Bibliotheek van Babel past natuurlijk goed bij kinderen, maar niet bij volwassenen. Toch? Nee, zegt Miranda. “Als ik de kinderen meteen had gevraagd om een nieuwe bibliotheek te bedenken, waren zij ook met een heel traditionele bibliotheek gekomen.” Ook kinderen moeten eerst in een sfeer worden gebracht die hun nieuwsgierigheid en creativiteit stimuleert. Vandaar ook dat er in de Bibliotheek van Babel allerlei dingetjes zijn ingebouwd. Denk aan spannende plekjes, grapjes en een echte tornadomaker. “Als je eerst zelf een tornado hebt gemaakt, dan ben je eerder geneigd om in een boek op te zoeken hoe zo’n tornado nu eigenlijk werkt.”

Niemand wil alleen maar lettervreten

De ouders hebben zichtbaar plezier in de Bibliotheek van Babel. Mijn handen jeuken ook voortdurend. Als je erover nadenkt, is dat niet zo vreemd. Ieder mens is nieuwsgierig en heeft de behoefte om te creëren en te delen. Als ik een boek heb gelezen, wil ik dat met je bespreken. Als ik een liedje heb gecomponeerd, wil ik dat met je delen. Ik heb ideeën over de wereld, waarover ik met jou van gedachten wil wisselen.

Veel bibliotheken (niet de jouwe hoor ;-)) sluiten daar niet bij aan. Zij zien me als consument, iemand die alleen maar wil lettervreten. Noodgedwongen neem ik mijn toevlucht tot het web. Op LibraryThing bespreek ik het laatst gelezen boek, via YouTube deel ik zelfgeschreven liedjes, en ik tweet over de dingen die me bezighouden. Het nadeel: ik zie geen hond.

Wat ik nodig heb is een fysieke plek die me niet alleen prikkelt om te consumeren, maar me ook laat creëren en delen. Een plek die me bovendien in contact brengt met mensen uit mijn eigen omgeving. Een LibraryThing / YouTube / Twitter om de hoek, zogezegd. Ligt hier een schone taak voor de bibliotheek? Ik denk het wel. Met de Bibliotheek van Babel als lichtend voorbeeld.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op StoriesGuy.nl.