Deze 5 bedrijven hebben met de nazi’s samengewerkt

nazi's
Foto: Bundesarchiv

Maar weinig bedrijven deden tussen 1933 en 1945 géén zaken met het Hitlerregime. En veel van die bedrijven bestaan nog steeds. Zonder het te weten koop jij dus ook merken die op een of andere manier iets met nazi-Duitsland te maken hebben gehad. Benieuwd welke dat zijn? Hier volgt een verrassende top 5.

1. Hugo Boss

In 1924 opende de Duitse modeontwerper Hugo Boss zijn eerste atelier. Kort daarop sloot hij zich aan bij de nazi-partij. Een slimme zet, want Boss werd al spoedig een leverancier van uniformen in het Derde Rijk. Boss overleed drie jaar na de oorlog, maar zijn bedrijf bleef bestaan. Inmiddels is Hugo Boss uitgegroeid tot een van de hipste modemerken van onze tijd.

Onlangs stipte acteur Russell Brand deze episode nog eens fijntjes aan. “Als je een beetje op de hoogte bent van geschiedenis en mode, weet je dat Hugo Boss uniformen maakte voor de nazi’s. Die zagen er dan ook fantastisch uit terwijl ze mensen vermoordden op basis van hun godsdienst of seksualiteit”, zei de Brit tijdens de GQ Awards. Het modehuis – dat het evenement sponsorde – was uiteraard not amused. Russell kon onmiddellijk vertrekken.

2. Nestlé

Voedingsmiddelenconcern Nestlé is bekend van merken als Nespresso, KitKat en Maggi. Minder bekend is dat Nestlé tijdens de oorlog dwangarbeiders in dienst had. Dag in dag uit produceerden zij voedingsmiddelen voor de Duitse strijdkrachten en het thuisfront. In 2000 gaf Nestlé zijn fouten toe. Het bedrijf betaalde toen bijna vijftien miljoen dollar aan overlevenden en joodse organisaties. Nestlé is overigens geen uitzondering: ook bekende bedrijven als BMW en Kodak maakten gedurende de oorlog gebruik van dwangarbeid.

3. IBM

Met gerenommeerde klanten als Sony en ING is de computergigant goed voor een jaarlijkse omzet van honderd miljard dollar. Tussen 1933 en 1945 maakten ook de nazi’s gebruik van de diensten van het Amerikaanse IT-bedrijf. IBM leverde namelijk een soort primitieve computers: de ponskaartmachines. Met deze apparaten konden de nazi’s nauwkeurig in kaart brengen wie jood was en wie niet. De stap naar het uitsluiten en vervolgen van deze bevolkingsgroep was daarna gauw gezet. Intussen voelde IBM zich niet gehinderd door morele bezwaren. Integendeel: in de jaren dertig pompte het bedrijf een miljoen dollar in het Duitse filiaal. Voor de prettige samenwerking ontving IBM-topman Thomas Watson een hoge onderscheiding uit handen van Hitler.

Ook na 1941, toen Duitsland en de VS in oorlog waren, bleef de Duitse dochteronderneming van IBM ponskaartmachines en andere benodigdheden leveren. De apparaten bewezen de nazi’s goede diensten in de concentratiekampen, waar ze de gegevens van elke gevangene registreerden. Zo konden de bewakers snel opzoeken wie geschikt was voor werk en wie niet. Of preciezer gezegd: wie voorlopig mocht blijven leven en wie een enkele reis naar de gaskamer te wachten stond. Na de oorlog ontkende IBM elke betrokkenheid. Het Amerikaanse bedrijf zou al vóór het begin van de Holocaust de greep op het Duitse dochterbedrijf hebben verloren. 

4. Dr. Oetker

In supermarkten over de hele wereld zijn ze te vinden: de toetjes, pizza’s en bakpoeders van Dr. Oetker. Zoals zoveel Duitse bedrijven kent ook dit familiebedrijf een schimmig verleden. In 1933 sloot directeur Richard Kaselowsky zich bij de nazi’s aan. Ook doneerde hij grote sommen geld aan de SS. Rudolf-August Oetker, die vanaf 1944 het bedrijf leidde, had evenmin problemen met het regime: hij meldde zich vrijwillig bij de Waffen-SS. Rudolf-August bleef tot aan zijn pensioen in 1981 directeur van Dr. Oetker.

5. Fanta

Wie frisdrank zegt, zegt Coca-Cola. Ook in het Derde Rijk was het drankje populair. Zonder blikken of blozen sponsorde de Amerikaanse frisdrankgigant de omstreden Olympische Spelen van Berlijn in 1936. Maar vijf jaar later stonden de Coca-Cola-fabrieken in Duitsland voor een probleem. Door de oorlog stokte de import van siroop. De fabrieken konden geen druppel cola meer produceren.

Max Keith, topman van Coca-Cola in Duitsland, bedacht een plan. Met de ‘restjes van de restjes’, zoals hij het zelf omschreef, maakte hij een mierzoete fruitdrank. Hij noemde het Fanta. Zo waren de Duitsers toch verzekerd van hun portie prik. Na de oorlog besloot Coca-Cola om het ‘nazi-sapje’ op te nemen in zijn wereldwijde assortiment. Als je de nieuwste reclamespotjes bekijkt, kun je je nauwelijks voorstellen dat het drankje zo’n duistere oorsprong kent.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op PopcornCulture.