5 Dictators en hun favoriete films

Mao Zedong
Foto: Wikimedia

Het maakt niet uit of je accountant bent of brandweerman. Na een dag hard werken is het heerlijk om weg te dromen bij een goede film. Ook de meest bloeddorstige dictator vergeet graag zijn zorgen met een bak popcorn op schoot. 5 Beruchte heersers waren echte movie buffs. Menig uurtje brachten zij door in de duisternis van de filmzaal. Naar welke films keken zij?

1. Adolf Hitler: Mickey Mouse

Bij de heetgebakerde nazileider denk je niet meteen aan schattige muizen. Toch was de Führer maar wat dankbaar toen hij voor kerstmis 1937 een aantal Mickey Mouse-films cadeau kreeg. Tevreden noteerde de schenker, propagandaminister Joseph Goebbels, in zijn dagboek: “[Hitler] is buiten zinnen van vreugde. Blij met deze schat die hem hopelijk plezier en ontspanning brengt.” Ook Sneeuwwitje ging erin als koek. Er gaan zelfs geruchten dat de dictator in zijn vrije uurtjes Disney-figuren tekende. Hitlers filmvoorkeuren werden uiteraard strikt geheim gehouden; de door de staat gecontroleerde cinema vertoonde zoveel mogelijk producties van eigen bodem.

2. Jozef Stalin: John Wayne-westerns

Sovjetleider Stalin was een echte filmliefhebber. Na afloop van late vergaderingen nam hij graag zijn naaste medewerkers mee naar de privé-bioscoop van het Kremlin. Daar kreeg de dienstdoende filmoperateur de taak om een geschikte film te kiezen. Dat was niet ongevaarlijk: wie de wispelturige Stalin tegen de haren instreek, werd zonder pardon gearresteerd. Een veilige keuze was dan een western met John Wayne in de hoofdrol. De eenzame cowboy die het recht in eigen handen neemt moet de dictator – zelf een genadeloze eenzaat – hebben aangesproken.

Begin jaren vijftig bekoelde Stalins liefde voor de acteur. De Koude Oorlog was in volle gang en de vaderlandslievende Amerikaan Wayne distantieerde zich met veel trammelant van het communisme. In een van zijn beruchte vlagen van waanzin zou de Sovjetleider zijn geheim agenten naar Hollywood hebben gestuurd – om zijn idool te laten vermoorden. Gelukkig ontsprong ‘Duke’ de dans. Stalin overleed in 1953; Wayne overleefde hem met zestien jaar.

3. Mao Zedong: knokfilms met Bruce Lee

In 1974 leed de Chinese dictator Mao aan staar. Om zijn ogen te sparen verruilde hij het lezen voor het kijken van films. Al gauw stortte de Grote Leider zich op de knokfilms die Hongkong (toen onder Brits bestuur) te bieden had. Fist of Fury was zijn favoriet. Terwijl de dictator toekeek hoe hoofdrolspeler Bruce Lee zijn vijanden tegen de vloer werkte, barstte hij in tranen uit. Wat een held, verzuchtte Mao. Daarna keek hij de film nog twee keer. Bruce Lees strijd tegen het kwaad raakte een gevoelige snaar bij de communistisch revolutionair. Ongetwijfeld beschouwde Mao zichzelf ook als good guy die het opnam tegen de demonische krachten in de wereld. Tegenwoordig zien de meeste mensen dat toch anders.

4. Kim Jong-il: James Bond

Wat doe je als het in je eigen land aan talentvolle filmmakers ontbreekt? Dan ontvoer je gewoon eentje uit het buitenland! Dat is precies wat Kim Jong-il deed. Op een dag in 1978 werd de Zuid-Koreaanse regisseur Shin Sang-ok van de straat geplukt en vier jaar lang in Noord-Korea vastgehouden. Hij werd daar gedwongen om kwaliteitsfilms voor het regime te produceren.

Kim was een movie buff bij uitstek. Naar verluidt bezat de dictator meer dan twintigduizend video’s en dvd’s. Zijn favoriet? James Bond. Een merkwaardige keuze, omdat de Britse spion het in elke film opneemt tegen een boosaardige baas van een al even boosaardig imperium. In dat rijtje had Kim zelf niet misstaan.

Die Another Day (2002) was in elk geval niet zijn favoriete Bondfilm. Hierin belandt 007 in handen van een aantal wrede Noord-Koreaanse staatsagenten. Een belediging voor het Koreaanse volk, vond Kim. Hij kon toen nog niet weten welke schoffering Team America (2004) in petto had. In deze Amerikaanse speelfilm vertolkte ‘Kim’ de rol van de zingende slechterik.

5. Saddam Hoessein: The Godfather

Toen Saddam Hoessein voor het eerst The Godfather zag, was hij meteen verkocht. Het Oscar-winnende epos over een Italiaans-Amerikaanse maffiafamilie bleef tot aan het bittere eind van zijn leven een bron van inspiratie. In de film speelt Marlon Brando de oude capo di tutti capi Vito Corleone; een man van eer en traditie – iemand die bovenal loyaal is aan de Familie. Ook zijn zoon en troonopvolger Michael (Al Pacino) gaat letterlijk over lijken om de familiebelangen veilig te stellen.

Saddam spiegelde zich graag aan de Corleones. Journalist Adel Darwish, die de Iraaks dictator vaker heeft ontmoet, herinnert zich hoe deze in gesprekken telkens naar de gangsterfilm verwees. “Saddam zag Irak als zijn familie”, zegt Darwish. Hij voelde zich geen bloeddorstig tiran, maar een Corleone die de belangen van zijn familie dient. Dat heeft hij geweten. Inmiddels slaapt de dictator zelf – om in maffiatermen te blijven – bij de vissen.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op PopcornCulture.